- تهران- منطقه 18 - خیابان خلیج فارس - خیابان ابوسعید غربی - خیابان ولیعصر جنوبی
- 09191537966

فلزیاب لورنز زد 1 برای درک عملکرد واقعی فلزیابهای پالسی، نمونهای قابلتوجه است؛ زیرا شیوه ارسال پالس، دریافت پاسخ فلز و کنترل اثر مواد معدنی را در یک سامانه تخصصی ترکیب میکند. شناخت این فرایندها برای اپراتور تازهکار اهمیت دارد. بدون آگاهی از نقش کویل و تنظیمات زمین، حتی یک دستگاه قدرتمند نیز پاسخ قابلاعتمادی ارائه نمیدهد.
نکته مهم درباره فلزیاب لورنز زد 1 تفاوت عملکرد آن با فلزیابهای معمولی سکهیاب است. این محصول از فناوری Pulse GBS استفاده میکند و امکان اتصال کویلهای گرد، دابلدی و فریم را فراهم میآورد. بنابراین شناخت ارتباط اندازه هدف، هندسه کویل و پاسخ الکترومغناطیسی برای تحلیل عملکرد آن ضرورت دارد. در این بررسی، مبانی فنی را با مثالهای عملی توضیح میدهیم.
LORENZ DEEPMAX Z1 یک فلزیاب پالسی غیرحرکتی با سامانه بالانس زمین است. مدار آن پالس مغناطیسی ارسال میکند و پاسخ جریانهای گردابی داخل اجسام رسانا را تحلیل میکند. دستگاه با کویلهای مختلف، کاربردهای متفاوتی دارد؛ کویل کوچک برای اهداف کوچک و فریم بزرگ برای اجسام حجیم مناسبتر است. بااینحال، اندازه کویل، نوع خاک و تنظیمات اپراتور بر نتیجه نهایی تأثیر مستقیم دارند.
در فلزیاب لورنز زد 1، فناوری Pulse GBS یا سیستم پالسی همراه با بالانس زمین نقش اصلی را برعهده دارد. این معماری از پالسهای مغناطیسی کوتاه و قدرتمند استفاده میکند. کویل ابتدا میدان مغناطیسی ایجاد میکند و سپس همان سیمپیچ پاسخ الکترومغناطیسی هدف را دریافت میکند.
وقتی میدان اولیه به جسم رسانا برخورد میکند، درون آن جریانهای گردابی به وجود میآیند. این جریانها پس از قطع پالس اولیه به فعالیت خود ادامه میدهند و بهتدریج افت میکنند. مدار دریافت دستگاه تغییرات ولتاژ حاصل از این فرایند را بررسی میکند. در نتیجه، ویژگی پاسخ فلز اطلاعاتی درباره ماهیت احتمالی هدف در اختیار اپراتور قرار میدهد.
تفاوت رسانایی فلزات در سرعت افت جریانهای گردابی اهمیت دارد. برای مثال، پاسخ یک قطعه مسی با پاسخ یک قطعه آهنی یکسان نیست. مدار طبقهبندی زمانی دستگاه، تأخیر پاسخ را بررسی میکند. بااینحال، شکل، اندازه و وضعیت قرارگیری جسم نیز بر نتیجه اثر میگذارند.
VLF مخفف Very Low Frequency است و به فناوری فرکانس بسیار پایین اشاره دارد. این سامانه معمولاً از دو سیمپیچ فرستنده و گیرنده یا ساختارهای ترکیبی استفاده میکند. اختلاف فاز پاسخ هدف در تشخیص و طبقهبندی فلزات نقش دارد. به همین دلیل، بسیاری از فلزیابهای سکهیاب از این معماری بهره میبرند.
در مقابل، سامانه پالسی بر ارسال پالس و بررسی پاسخ تأخیری تمرکز دارد. این تفاوت برای محیطهای دارای مواد معدنی اهمیت دارد. بااینحال، فناوری پالسی الزاماً در تمام کاربردها برتری ندارد. فلزیاب VLF با تفکیک مناسب ممکن است برای جداسازی اهداف کوچک در محیط آلوده انتخاب کاربردیتری باشد.
برای شناخت دقیقتر عملکرد، باید فناوری تشخیص را از شکل کویل جدا کنیم. هندسه کویل بر نحوه انتشار میدان اثر دارد، درحالیکه فناوری پردازش سیگنال روش تحلیل پاسخ را تعیین میکند. جدول زیر تفاوتهای بنیادی این معماریها را نشان میدهد.
| معماری | روش تحلیل | کاربرد فنی | محدودیت اصلی |
|---|---|---|---|
| Pulse GBS | پالس و پاسخ تأخیری | کاوش اهداف کوچک و بزرگ با کویل مناسب | تفکیک محدود در شرایط پیچیده |
| VLF | اختلاف فاز سیگنال | سکه، جواهرات و تفکیک فلزات | حساسیت بیشتر به بعضی شرایط معدنی |
| PI | ارسال پالس و دریافت پاسخ | جستوجوی فلزات در زمینهای دشوار | تفکیک محدود در بسیاری از معماریها |
توجه کنید که Pulse GBS خود یک معماری پالسی همراه با کنترل اثر زمین است. بنابراین نباید آن را فناوری کاملاً جداگانهای از خانواده القای پالسی یا PI معرفی کرد. تفاوت اصلی در طراحی مدار، شیوه بالانس زمین و پردازش سیگنال قرار دارد.
شرکت آلمانی Lorenz Detecting Systems خانواده DEEPMAX را برای کاربردهای تخصصی کاوش فلزات توسعه داده است. مدل Z1 در نسل قبلی این خانواده قرار دارد و Z2 محصول جدیدتر آن است. هر دو دستگاه از فناوری پالسی استفاده میکنند و در یک گروه فنی قرار میگیرند.
فلزیاب لورنز زد 1 از سیستم ثبت داده اختصاصی خود بهره میبرد. این قابلیت برای اپراتورهایی اهمیت دارد که اطلاعات پیمایش زمین را تحلیل میکنند. در نسل جدیدتر، ساختار نرمافزار و تجهیزات ثبت اطلاعات تغییراتی دارد. بنابراین مقایسه این دو محصول باید علاوه بر عملکرد آشکارسازی، امکانات پردازش داده را نیز در نظر بگیرد.
مقایسه زیر بر تفاوتهای قابلبررسی دو نسل تمرکز دارد. هر دو محصول در گروه فلزیابهای پالسی تخصصی قرار میگیرند. بااینحال، تجهیزات ثبت داده و نرمافزار اختصاصی آنها یکسان نیست. این تفاوت هنگام استفاده از قابلیت نقشهبرداری اهمیت پیدا میکند.
| معیار | DEEPMAX Z1 | DEEPMAX Z2 |
|---|---|---|
| نسل محصول | نسل قبلی | نسل جدیدتر |
| فناوری تشخیص | Pulse GBS | سامانه پالسی |
| ثبت اطلاعات | Data Logger اختصاصی Z1 | Data Logger نسل Z2 |
| نرمافزار پردازش | نرمافزار اختصاصی Z1 | Lorenz Scripter جدید |
| کاربرد کویل | کویل گرد و فریم | کویل گرد و فریم |
| سازگاری نرمافزاری | سامانه مخصوص Z1 | سامانه مخصوص Z2 |
نکته تعیینکننده، سازگاری تجهیزات جانبی است. کویلهای Z1 با Z2 نیز کار میکنند، اما نرمافزار جدید Scripter مخصوص Z2 با Z1 سازگاری ندارد. بنابراین اپراتور باید میان سازگاری کویل و سازگاری تجهیزات ثبت داده تفاوت قائل شود.
سامانه Data Logger اطلاعات پیمایش را در حافظه داخلی ثبت میکند. این اطلاعات با تجهیزات GPS و نرمافزار پردازش، امکان تولید نقشههای رنگی و تحلیل تغییرات سیگنال را فراهم میآورند. در نتیجه، اپراتور فقط به صدای لحظهای دستگاه وابسته نمیماند و میتواند دادههای چند مسیر را بررسی کند.
بااینحال، Data Logger بهتنهایی تصویر قطعی از نوع جسم مدفون ارائه نمیدهد. نقشه رنگی تغییرات پاسخ الکترومغناطیسی را نمایش میدهد. اپراتور باید اطلاعات را در کنار وضعیت زمین، مسیر حرکت کویل و نوع اهداف احتمالی تفسیر کند.
اساس عملکرد فلزیاب پالسی لورنز زد 1 بر پدیده جریانهای گردابی استوار است. جریان گردابی به جریان الکتریکی حلقوی درون یک جسم رسانا گفته میشود که میدان مغناطیسی متغیر آن را ایجاد میکند. هنگام ارسال پالس، میدان سیمپیچ در جسم فلزی تغییر میکند و جریانهای الکتریکی داخلی شکل میگیرند.
پس از توقف پالس، جریانهای داخلی فوراً از بین نمیروند. سرعت افت آنها به رسانایی الکتریکی، شکل جسم، اندازه و خواص مغناطیسی ماده وابسته است. مدار گیرنده پاسخ باقیمانده را بررسی میکند. به همین دلیل، زمانبندی دریافت سیگنال در سامانه پالسی اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، یک قطعه آهنی و یک قطعه مسی با ابعاد مشابه ممکن است پاسخهای زمانی متفاوتی تولید کنند. بااینحال، اگر دو قطعه کنار یکدیگر قرار بگیرند، پاسخ ترکیبی آنها میتواند طبقهبندی را دشوار کند. بنابراین هیچ عدد یا صدایی را نباید بهتنهایی نشانه قطعی جنس فلز دانست.
مدار طبقهبندی زمانی، تغییرات پاسخ را در بازههای دریافت بررسی میکند. این فرایند به دستگاه امکان میدهد اطلاعاتی درباره ویژگی الکتریکی هدف استخراج کند. نمایشگر نیز اطلاعات مربوط به تأخیر پاسخ را در اختیار اپراتور قرار میدهد.
یکی از اصطلاحات مهم در این بخش Target Identification یا شناسه هدف است. شناسه هدف اطلاعاتی درباره احتمال ماهیت فلز ارائه میکند، نه هویت قطعی آن. برای نمونه، شکل نامنظم قطعه آهنی میتواند پاسخی متفاوت از یک میخ ساده داشته باشد. در نتیجه، اپراتور باید شناسه، صدا و شرایط محیطی را همزمان بررسی کند.
در Z1، قابلیت نمایش تفکیک آهنی و غیرآهنی با استفاده از کویل دابلدی اهمیت دارد. این قابلیت به تحلیل بهتر پاسخ کمک میکند. بااینحال، تفکیک آهنی به معنی حذف کامل تمام قطعات ناخواسته نیست و نزدیکی اهداف میتواند نتیجه را تغییر دهد.
یکی از مشخصات الکتریکی مهم دستگاه، نرخ ارسال پالس است. برای کویلهای کوچک و بزرگ، نرخهای متفاوتی در نظر گرفتهاند. عدد بالاتر لزوماً به معنی عمق بیشتر نیست؛ زیرا اندازه کویل و نوع هدف نیز نقش مهمی دارند.
در مشخصات Z1، نرخ پالس برای کویل کوچک و بزرگ بهترتیب حدود ۲۰۰۰ و ۱۰۰۰ پالس در ثانیه است. این اعداد به نرخ تکرار پالس اشاره دارند، نه فرکانس کاری VLF. بنابراین نباید آنها را با فرکانس چند کیلوهرتزی فلزیابهای دیگر مقایسه مستقیم کرد.
معدنیشدن خاک به حضور مواد معدنی دارای ویژگیهای مغناطیسی یا الکتریکی اشاره دارد. این مواد میتوانند پاسخ اضافی در کویل ایجاد کنند. در زمینهای دارای اکسید آهن، میدان مغناطیسی دستگاه با پاسخ محیط نیز روبهرو میشود. در نتیجه، مدار باید سیگنال هدف را از پاسخ زمینه جدا کند.
سیستم Ground Balance یا بالانس زمین، اثر پاسخ خاک را کاهش میدهد. در فلزیاب لورنز زد 1 این تنظیم نقش مهمی در پایداری عملکرد دارد. بااینحال، بالانس نامناسب میتواند حساسیت دستگاه را نسبت به اهداف کوچک کاهش دهد. اپراتور باید تنظیمات را در همان محدودهای انجام دهد که قصد کاوش در آن را دارد.
ماسه مرطوب حاوی نمک میتواند پاسخ الکتریکی محیط را تغییر دهد. این موضوع در فلزیابهای مختلف رفتار متفاوتی ایجاد میکند. سامانه پالسی با بررسی پاسخ تأخیری، در چنین محیطهایی مزیت فنی دارد. بااینحال، این ویژگی به معنی مصونیت کامل دستگاه از تمام اختلالات ساحلی نیست.
در محیط ساحلی، تغییر رطوبت و ترکیب ماسه میتواند پاسخ زمینه را تغییر دهد. به همین دلیل، بالانس زمین و کنترل آستانه صوتی اهمیت دارند. همچنین کویلهای Z1 تا محل اتصال در برابر آب مقاومت دارند، اما کانکتورها باید خشک بمانند. جعبه الکترونیکی نیز نباید داخل آب غوطهور شود.
خطوط انتقال برق، فرستندههای رادیویی و برخی تجهیزات الکتریکی میدانهای مزاحم ایجاد میکنند. این میدانها میتوانند وارد مدار گیرنده شوند و صدای ناپایدار پدید آورند. در چنین شرایطی، افزایش حساسیت معمولاً راهکار مناسبی نیست. اپراتور باید ابتدا منبع اختلال را شناسایی کند.
تنظیم FREQ در Z1 امکان تغییر وضعیت فرکانس کاری پالس را برای کاهش اثر تداخل فراهم میکند. همچنین فاصلهگرفتن از منبع نویز میتواند پایداری سیگنال را بهتر کند. اگر دستگاه بدون حضور هدف صدای مداوم تولید میکند، بررسی اتصالات و کابل کویل نیز اهمیت دارد.
کاربر تازهکار باید ابتدا اجزای دستگاه را بشناسد. پنل Z1 سه دکمه اصلی ZERO، MENU و POWER دارد. این دکمهها برای روشنکردن، انتخاب تنظیمات و اجرای بالانس زمین کاربرد دارند. باتری و کویل نیز از طریق اتصالات اختصاصی به واحد الکترونیکی ارتباط برقرار میکنند.
برای اجرای بالانس خودکار دو مرحلهای، ابتدا کویل را در هوا نگه دارید. سپس دکمه ZERO را فشار دهید تا صدای تأیید مرحله اول را بشنوید. در مرحله بعد، کویل را نزدیک زمین فاقد فلز نگه دارید و دوباره ZERO را فشار دهید تا دستگاه مرحله دوم را کامل کند.
پارامتر SENS میزان حساسیت دستگاه را کنترل میکند. تنظیم بالاتر میتواند پاسخ اهداف ضعیف را تقویت کند، اما نویز محیط را نیز افزایش میدهد. پارامتر VOLUME شدت صدای خروجی را تنظیم میکند. همچنین AUTO میزان تنظیم خودکار آستانه صوتی را کنترل میکند.
گزینه FREQ برای مدیریت اختلالات الکترومغناطیسی اهمیت دارد. اپراتور میتواند با تغییر آن، وضعیت صوتی پایدارتری ایجاد کند. علاوه بر این، FILTER در پردازش پاسخ نقش دارد. پیش از افزایش فیلتر، بهتر است ابتدا وضعیت FREQ را تنظیم کنید تا اثر نویز کاهش یابد.
گزینه DLOG نیز عملکرد ثبت اطلاعات میدانی را کنترل میکند. برای تهیه نقشههای رنگی، سختافزار و نرمافزار تکمیلی لازم است. بنابراین وجود قابلیت Data Logger داخلی به معنی آمادهبودن تمام تجهیزات نقشهبرداری در بسته اصلی نیست.
یکی از اشتباهات رایج، اجرای بالانس در نقطهای دارای قطعه فلزی مدفون است. در چنین وضعیتی، دستگاه بخشی از پاسخ فلز را بهعنوان پاسخ زمین در نظر میگیرد. نتیجه این خطا میتواند کاهش حساسیت یا تولید پاسخ ناپایدار باشد. بنابراین انتخاب نقطه بدون فلز برای تنظیم اولیه ضرورت دارد.
اشتباه دیگر، انجام بالانس در نقطهای با شرایط خاک متفاوت از محدوده کاوش است. اگر ترکیب معدنی زمین تغییر کند، پاسخ زمینه نیز تغییر میکند. اپراتور باید در چنین شرایطی بالانس را مجدداً انجام دهد و عملکرد را با یک هدف آزمایشی کنترل کند.
استفاده از فریم بزرگ برای پیدا کردن قطعات بسیار کوچک، انتخاب مناسبی نیست. فریم بزرگ میدان وسیعتری پوشش میدهد، اما حساسیت آن به اهداف کوچک کاهش پیدا میکند. در مقابل، کویل کوچک برای پیمایش گسترده سرعت کمتری دارد و سطح محدودتری را پوشش میدهد.
سناریوی دیگری نیز اهمیت دارد. فرض کنید یک قطعه غیرآهنی کنار چند قطعه آهنی قرار گرفته باشد. پاسخ الکترومغناطیسی مجموعه ممکن است اطلاعات پیچیدهای تولید کند. در این شرایط، استفاده از کویل DD و بررسی چندباره سیگنال میتواند به تحلیل بهتر کمک کند، اما تضمین جداسازی کامل اهداف نیست.
حساسیت بیشازحد در محیط دارای نویز، سیگنالهای کاذب را افزایش میدهد. این وضعیت اپراتور را به اشتباه بهسمت حفاری اهداف غیرواقعی هدایت میکند. بهتر است حساسیت را در سطحی قرار دهید که دستگاه بدون هدف نیز صدای نسبتاً پایدار داشته باشد.
حرکت نامنظم کویل نیز خطای دیگری است. تغییر ارتفاع کویل از سطح زمین میتواند دامنه سیگنال را تغییر دهد. به همین دلیل، حفظ ارتفاع و سرعت حرکت یکنواخت اهمیت دارد. اپراتور باید در هر مسیر، الگوی حرکت مشابهی را رعایت کند.
کویل یکی از مهمترین اجزای سامانه تشخیص است. سیمپیچ داخلی میدان مغناطیسی تولید میکند و پاسخ هدف را دریافت میکند. ضربه شدید یا آسیب به کابل میتواند عملکرد الکتریکی آن را مختل کند. بنابراین پس از هر نوبت کار، سطح کویل و محل اتصال را بررسی کنید.
کویلهای Z1 تا محل کانکتور قابلیت مقاومت در برابر آب دارند. بااینحال، کانکتورها ضدآب نیستند و تماس رطوبت با آنها خطر اختلال ایجاد میکند. پس از استفاده در محیط مرطوب، اتصالات را خشک کنید. همچنین کابل را بدون کشیدگی و پیچخوردگی نگه دارید.
سامانه تغذیه Z1 از باتری خارجی شارژی ۱۲ ولت استفاده میکند. ظرفیت باتری در مشخصات این مدل ۷ تا ۸ آمپرساعت ذکر شده است. زمان کارکرد نیز به دما و نوع کویل ارتباط دارد. بررسی وضعیت شارژ پیش از شروع عملیات از قطع ناگهانی عملکرد جلوگیری میکند.
جعبه کنترل در برابر آب و گردوغبار حفاظت دارد، اما نباید آن را داخل آب فرو ببرید. همچنین نگهداری قطعات در وضعیت مرطوب میتواند به اتصالات آسیب برساند. سطح بدنه را با روش مناسب تمیز کنید و پیش از نگهداری، رطوبت قطعات را از بین ببرید.
بازرسی دورهای اتصالات، کابل و باتری اهمیت زیادی دارد. اگر دستگاه بدون حضور فلز صدای نامنظم تولید میکند، ابتدا منبع تغذیه و کانکتورها را بررسی کنید. سپس وضعیت FREQ و حساسیت را کنترل کنید. در صورت تداوم اختلال، بررسی تخصصی مدار و کویل ضرورت دارد.
نسخه Firmware نیز در عملکرد نرمافزاری اهمیت دارد. شرکت لورنز برای Z1 بهروزرسانی اختصاصی ارائه کرده است. یکی از قابلیتهای نسخه V107، بهبود عملکرد GND در شرایط معدنی و قابلیت GND 5 برای کویلهای DD است. پیش از بهروزرسانی، دستورالعمل مربوط به همین مدل را مطالعه کنید.
خیر، این دستگاه از فناوری پالسی Pulse GBS بهره میبرد و ساختار آن با فلزیابهای VLF تفاوت دارد. سامانه پالسی پاسخ تأخیری جریانهای گردابی را بررسی میکند. در مقابل، VLF از اختلاف فاز سیگنال استفاده میکند. شناخت این تفاوت برای انتخاب روش صحیح کاوش اهمیت دارد.
نرخ پالس در کویلهای کوچک و بزرگ یکسان نیست. برای Z1، مقدار مرجع کویل کوچک حدود ۲۰۰۰ و کویل بزرگ حدود ۱۰۰۰ پالس در ثانیه است. این تفاوت را نباید بهعنوان معیار مستقل عمق در نظر گرفت؛ زیرا اندازه هدف و ساختار کویل نیز اهمیت دارند.
خیر، تفکیک دستگاه اطلاعات احتمالی درباره ماهیت فلز ارائه میدهد. این قابلیت هنگام استفاده از کویل DD اهمیت دارد. بااینحال، شکل نامنظم اهداف و مجاورت چند قطعه فلزی میتوانند پاسخ را پیچیده کنند. بنابراین بررسی مجدد سیگنال و شناخت شرایط زمین ضرورت دارد.
مواد معدنی میتوانند پاسخ مغناطیسی یا الکتریکی اضافی در کویل ایجاد کنند. اگر بالانس زمین با ترکیب خاک هماهنگ نباشد، مدار بخشی از پاسخ زمینه را بهعنوان سیگنال هدف دریافت میکند. اجرای مجدد Ground Balance و کنترل حساسیت، نخستین اقدامات اصلاحی هستند.
خیر، کویلهای Z1 تا محل اتصال قابلیت مقاومت در برابر آب دارند، اما کانکتورها باید خشک بمانند. جعبه کنترل نیز حفاظت آب و گردوغبار دارد، ولی غوطهوری آن در آب مجاز نیست. بنابراین استفاده از دستگاه در محیط مرطوب نیازمند مراقبت از اتصالات است.
Z2 نسل جدیدتر خانواده DEEPMAX است و سیستم نرمافزاری ثبت داده متفاوتی دارد. کویلهای Z1 با Z2 سازگاری دارند، اما نرمافزار Scripter جدید Z2 برای Z1 کاربرد ندارد. بنابراین هنگام بررسی قابلیتهای نقشهبرداری، باید سازگاری سختافزار و نرمافزار را جداگانه ارزیابی کنید.
خیر، ثبت داده داخلی بهتنهایی برای تولید نقشههای رنگی کافی نیست. این فرایند به تجهیزات تکمیلی، GPS و نرمافزار پردازش نیاز دارد. همچنین رایانه و نرمافزار مناسب برای تحلیل اطلاعات ضروری هستند. خروجی نقشه نیز باید با توجه به شرایط زمین تفسیر شود.
دستگاه فلزیاب لورنز زد 1 نمونهای از یک سامانه پالسی تخصصی با قابلیت کنترل اثر زمین و استفاده از کویلهای متنوع است. برای مبتدیها، یادگیری اصول جریان گردابی، بالانس زمین و انتخاب کویل اهمیت بیشتری از افزایش بیرویه حساسیت دارد. اگر در زمینهای معدنی کار میکنید، ابتدا تنظیمات GND را بیاموزید و سپس سراغ تحلیل اهداف بروید. همچنین برای استفاده از فریمهای بزرگ، شناخت محدودیت تشخیص قطعات کوچک ضروری است.
ما در فلزیاب 3 امکان مشاوره فنی رایگان را برای شناخت فناوریها، تنظیمات و انتخاب تجهیزات مناسب فراهم میکنیم. برای دریافت راهنمایی درباره عملکرد DEEPMAX Z1 و تفاوت آن با سایر سامانههای پالسی، با شماره ۰۹۱۹۱۵۳۷۹۶۵ تماس بگیرید. پیش از هر عملیات، شناخت دقیق دستگاه و رعایت اصول فنی را در اولویت قرار دهید.